พระนครคีรีสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เพื่อใช้เป็นพระราชวังสำหรับเสด็จแปรพระราชฐาน

พระนครคีรีก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2403

รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) เป็นแม่กองควบคุมการก่อสร้างพระนครคีรีจนแล้วเสร็จ

เขาวังตั้งอยู่บนยอดเขาที่มีความสูงประมาณ 92 เมตรจากระดับพื้นดิน และมีอาคารต่างๆ กระจายอยู่บนยอดเขา 3 ยอดติดต่อกัน

เดิมชาวบ้านเรียกภูเขาลูกนี้ว่า “เขาสมณ” หรือ “เขาคีรี” ก่อนที่รัชกาลที่ 4 จะโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามใหม่ว่า “พระนครคีรี”

เมื่อครั้งทรงผนวชได้เคยเสด็จมายังเขาสมณะแห่งนี้และทรงพอพระราชหฤทัยในภูมิประเทศ จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชวังสำหรับเสด็จแปรพระราชฐานขึ้นบนยอดเขา

พระรามราชนิเวศน์สร้างขึ้นด้วยสถาปัตยกรรมตะวันตกแบบเยอรมัน ผสมผสานลักษณะแบบอาร์ตนูโว ถือเป็นวังที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นแตกต่างจากวังอื่นในไทย

พระราชนิเวศน์มฤคทายวันตั้งอยู่ที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

พระราชนิเวศน์มฤคทายวันสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เป็นพระตำหนักริมทะเลที่สร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง

เพชรบุรีเป็นที่ตั้งของพระราชวังฤดูร้อนหลายแห่งที่พระมหากษัตริย์ไทยหลายรัชกาลเสด็จแปรพระราชฐานมาประทับพักผ่อน แสดงถึงความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของเมืองนี้